Hupac merkt in 2023 een dalende transportvraag in Europa

In 2023 vervoerde de Hupac Groep ongeveer 975.000 wegzendingen in het gecombineerde vervoer weg/spoor. De dalende transportvraag in Europa, weinig marktconforme prijsverhogingen in het spoorwegsysteem en aanzienlijke kwaliteitsgebreken in het Duitse spoorwegnet zetten het milieuvriendelijke gecombineerde vervoer onder druk.

(Chiasso) Vorig jaar vervoerde de Hupac Groep ongeveer 975.000 wegzendingen of 1.866.000 TEU in het gecombineerde vervoer weg/spoor en in het maritieme achterlandvervoer. Dit komt overeen met een daling van ongeveer 130.000 zendingen of 11,7% ten opzichte van het voorgaande jaar. Alle verkeerssegmenten van het Europese netwerk van Hupac werden door deze negatieve ontwikkeling getroffen, zij het in verschillende mate. In de kernmarkt van het Alpenverkeer door Zwitserland registreerde Hupac een relatief gematigde daling van 7,6% naar 540.000 wegzendingen.

Deze negatieve ontwikkeling is voornamelijk te wijten aan de dalende transportvraag in Europa. De recessieve trend begon al in de herfst van 2022 in verband met de Oekraïne- en energiecrisis en omvatte in de loop van 2023 grote delen van de wereldeconomie.

Knellende spoorinfrastructuur

Er komen een aantal factoren bij die het spoorwegsysteem steeds meer onder druk zetten. Dit omvat in de eerste plaats de gebrekkige kwaliteit, met name in het Duitse spoorwegnet, als gevolg van verwaarloosde onderhoud en onvoldoende nationale en internationale bouwplanning. Capaciteitsproblemen, vertragingen en treinuitval zijn op veel corridors aan de orde van de dag. Als buitengewone factor kwam in augustus 2023 het ernstige ongeval in de Gotthard-basis tunnel erbij. De volledige afsluiting van een van de twee tunnelbuizen tot september 2024 beperkt de spoorcapaciteit aanzienlijk. “De gevolgen voor het goederenvervoer per spoor zijn gelukkig gering, omdat er samen met de SBB goede oplossingen zijn gevonden,” zegt Michail Stahlhut, CEO van de Hupac Groep. “We verwachten dat de noodzakelijke grootschalige renovatie van het Duitse spoorwegnet marktconform zal worden uitgevoerd, om de politiek gewenste verkeersomslag niet in de kiem te smoren.”

Stijgende spoorwegkosten, dalende subsidies in Duitsland

Contraproductief zijn ook de massale kostenstijgingen in het spoorwegsysteem, die op het hoogste punt in de dubbele cijfers liggen. De hoge spoor- en tractiekosten staan in geen verhouding tot de geleverde prestaties. “We moeten alles doen om de tendensen van terugverplaatsing van spoor naar weg te stoppen,” eist Stahlhut. In plaats daarvan wordt het systeem de ondersteuning ontnomen die het juist in crisistijden dringend nodig heeft. De huidige, ongeplande aanzienlijke verlaging van de subsidie op spoorprijs in Duitsland verslechtert de randvoorwaarden voor het gecombineerde vervoer en leidt bij de huidige marge-situatie onvermijdelijk tot een doorberekening van de meerkosten aan de markt.

Concreet maatregelen voor verkeersverplaatsing in Zwitserland

Positief te waarderen is daarentegen het subsidi beleid van het Zwitserse Federale Bureau voor Vervoer. De subsidiemaatregelen zijn stabiel en werken daarmee anticyclisch, wat vertrouwen creëert en de markt op lange termijn ondersteunt. Des te belangrijker is het om het Alpenverkeer ook in de komende jaren verder te ondersteunen. “De geplande focus op transalpine kortere afstanden vanuit Zuid-Duitsland en Zwitserland mag niet ten koste gaan van andere segmenten,” eist Hans-Jörg Bertschi, voorzitter van de Raad van Bestuur van Hupac. Juist de langeafstandsverkeersstromen zijn vanwege de gespannen prestatie-situatie bedreigd door terugverplaatsingen en moeten ongewijzigd worden ondersteund.

Even belangrijk als een marktconforme dotatie van de subsidies zijn infrastructuurmaatregelen om de capaciteit en stabiliteit op de Noord-Zuid-corridor te waarborgen. “De routes Lauterbourg-Strasbourg-Basel en Antwerpen-Metz-Basel zijn van cruciaal belang voor verdere verplaatsingsvoortgangen: ze vormen een alternatief voor de Rijnvallei spoorlijn en moeten prioriteit krijgen voor uitbreiding voor het goederenvervoer,” aldus Bertschi. Ook kleinere maatregelen zoals de beschikbaarstelling van opstelsporen zorgen voor enige verlichting. Hier kunnen treinen bij storingen wachten op verder rijden, in plaats van al bij vertrek te worden tegengehouden. Al aanwezig en activeerbaar zijn spoorinrichtingen bij Dottikon.

Strategie voor de toekomst van het gecombineerde vervoer  

Ondanks de momenteel moeilijke economische situatie houdt Hupac vast aan haar strategie voor de verdere ontwikkeling van het klimaatvriendelijke gecombineerde vervoer. Het Europese netwerk wordt situationeel aangepast aan de marktvraag. “In sommige gevallen hebben we de vertrektijden tijdelijk geconsolideerd,” legt Alessandro Valenti, directeur Shuttle Net, uit, “andere verkeersstromen konden we uitbreiden, zoals de corridor Benelux-Italië met extra vertrektijden tussen Zeebrugge en de terminals Novara, Busto Arsizio en nieuw Piacenza vanaf februari 2024.” Ook is er een frequentieverhoging op de relatie Rotterdam-Warschau/Brwinów.

Bovendien werkt Hupac continu aan factoren die de productiviteit en concurrentiekracht van het gecombineerde vervoer op lange termijn versterken. “Langere, zwaardere treinen, efficiënte terminals, de versterking van de concurrentie door de bevordering van particuliere spoorwegondernemingen en de digitale transformatie zijn de belangrijkste sleutelwoorden voor het succes van het gecombineerde vervoer,” aldus Stahlhut. Daar komen uitgebreide investeringen in terminallocaties in Italië, Duitsland en Spanje bij.