Wat kunnen havens doen voor een klimaatneutrale toekomst?

Havens en hun vervoerspartners zijn op weg naar klimaatneutrale transportketens. Welke maatregelen daarvoor in de haven- en transportsector noodzakelijk zijn om dit doel te bereiken, daarover discussieerden experts op uitnodiging van de Lübecker Hafen-Gesellschaft (LHG) en Hafen Hamburg Marketing (HHM). 375 deelnemers volgden de lezingen en vraagrondes in het kader van een digitale bijeenkomst onder de titel “Klimaatneutraal de toekomst in – Wat kunnen we doen?”.

(Hamburg) Het wereldwijde vrachtverkeer is vandaag de dag, inclusief de haven- en logistieke locaties, verantwoordelijk voor elf procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Een verandering van bestaande transportketens en logistieke processen wordt internationaal besproken en geëist. Op weg naar klimaatneutraliteit heeft de EU met de goedkeuring van de European Green Deal een doelstelling geformuleerd. Tegen 2050 moet Europa het eerste klimaatneutrale continent worden.

Sebastian Jürgens, woordvoerder van de directie van de LHG, modereerde samen met Marina Basso Michael, verantwoordelijk bij HHM voor de marktentwikkeling in de Oostzee-regio en Europa, de professionele uitwisseling tussen experts en de uit Duitsland en het buitenland aangesloten deelnemers. “Met onze bijeenkomst willen we ideeën inbrengen in de discussie voor klimaatvriendelijke transportketens en havens. De uitwisseling tussen haven- en vervoerseconomie en de wetenschap biedt ons nieuwe benaderingen en motiveert ons om de al succesvol begonnen samenwerking op alle niveaus uit te breiden. De LHG speelt daarbij een belangrijke rol aan de interface van land-/zeevervoer”, zei Jürgens.

Carlos Jahn van het Fraunhofer-Center voor Maritieme Logistiek en Diensten ging in op aanzienlijke optimalisatiepotentieel voor meer duurzaamheid in de haven van de toekomst. De synchronisatie van zee- en landtransport door digitale verbinding van de logistieke partners zou volgens hem verder moeten worden bevorderd. Door het gebruik van kunstmatige intelligentie en het benutten van grote hoeveelheden data kunnen volgens Jahn wachttijden worden verminderd en de voorstau-ruimtes in de havens efficiënter worden benut. Data in real-time rond het schip en zijn inzetplanning leveren een grote meerwaarde voor de verbetering van de route- en dienstregelingoptimalisatie bij schepen. De vermindering van het brandstofverbruik, kortere wachttijden, minder ruimtebehoefte en een aangepaste inzet van apparatuur komen uiteindelijk ook ten goede aan een duurzamere organisatie in het achterlandvervoer van de havens.

Duurzame brandstoffen en aandrijvingen

Over de verdere ontwikkeling van scheepsaandrijvingen en het gebruik van duurzame brandstoffen in de scheepvaart informeerde Erik Lewenhaupt van rederij Stena Line. “Brandstoffen zoals waterstof, groene methanol en de toenemende elektrificatie zijn voorbeelden van hoe we ons in de richting van een groenere logistiek kunnen bewegen. Voor kortere afstanden wordt momenteel elektrificatie geprefereerd, voor lange afstanden groene methanol”, legde Lewenhaupt uit. Om hun gebruik te bevorderen, zijn niet alleen aanzienlijke investeringen voor bestaande schepen nodig, maar ook een bevoorradingsinfrastructuur in de havens. De vernieuwing van vloot, de retrofit van motoren en de verhoging van de efficiëntie zijn noodzakelijke instrumenten die structurele verbeteringen in de logistieke keten waarborgen en de CO2-voetafdruk verlagen. “Wij bij Stena Line willen een voortrekker zijn en zetten ons in voor duurzame transportlogistiek”, zei Lewenhaupt.

Hoe intermodale transportketens in de aan- en afvoer van de havens milieuvriendelijker kunnen worden gemaakt, daarover informeerde Jan Weiser van Kombiverkehr. Hij maakte duidelijk dat in het door Kombiverkehr geëxploiteerde intermodale netwerk een besparing van 80 procent CO2 in vergelijking met transport over de weg haalbaar is. Daarbij helpt het gebruik van “groene” stroom en de nauwkeurige registratie van emissies in het spoorvrachtvervoer. Klanten ontvangen nu al via bestaande instrumenten, zoals de CO2-rekenaar, alle basisgegevens voor de beoordeling van klimaatvriendelijke transporten. Daarnaast wenste Weiser op weg naar meer duurzaamheid in het goederenvervoer een betere standaardisatie en kraanbaarheid van opleggers. Bovendien is het noodzakelijk om de vervoerders te overtuigen van intermodaal transport. “Vervoerders moeten anders gaan denken in de richting van spoor”, zei hij.

Optimalisatiepotentieel in het achterlandvervoer

Ook Jörg Ullrich, directeur van European Cargo Logistics (ECL) en Nordic Rail Service (NRS), sprak over de optimalisatiepotentieel in het achterlandvervoer per spoor. “Het goederenvervoer per spoor moet bij transportboekingen voor de gebruikers net zo eenvoudig worden als in het wegtransport. Bij handhaving van de concurrentie streven we naar samenwerkingen tussen operators en vervoerders die nieuwe verbindingsaanbiedingen per spoor vergemakkelijken”, aldus Ullrich. Naast de verticale samenwerking ziet ECL ook grote kansen in de horizontale samenwerking om door digitalisering en open deling van transportgegevens meer transparantie onder alle betrokkenen te bereiken. “De haven is aan de interface van land-/zeevervoer de sleutel in de transportketen. De bundeling, het beheer en de sturing van alle informatie en gegevens langs de transportketen wordt doelmatig uitgevoerd door een zogenaamde “Control Tower”. Dit is een belangrijke bouwsteen voor een duurzame ontwikkeling van intermodale transporten. De havens als interface van de intermodale routes bieden zich aan voor een dergelijke functie”, voegde Ullrich toe.

Vanuit het perspectief van Ortwin Harms, directeur bij de LHG, is de uitbreiding van de haveninfrastructuur, die moet worden aangepast aan gewijzigde scheepsgroottes en landstroomgebruik, van groot belang. “Met een verdere optimalisatie van de laad- en losprocessen en een aanpassing van de haven-voorstau-ruimtes zal de inzet van personeel en apparatuur bij de LHG verder worden verbeterd”, zei Harms. Ook het gebruik van nieuwe overslagapparatuur, die in het kader van de verdere elektrificatie een bijdrage aan de duurzaamheid zal leveren, is een belangrijk doel van de LHG, voegde hij eraan toe. Als havenoverslagbedrijf is de LHG zeer geïnteresseerd in het feit dat apparatuurfabrikanten inzetten op elektrificatie en dat er vanuit de federale overheid subsidies voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën beschikbaar moeten komen.

Innovaties als centrale sleutel

Basso Michael zei aan het einde van de gezamenlijk met de LHG georganiseerde bijeenkomst: “De haven van Hamburg, met zijn grote aantal overslag- en vervoersbedrijven en de partnerhavens in de regio, ontwikkelt vandaag al succesvol maatregelen om de zeevrachtoverslag en het zeehavenachterlandvervoer efficiënt en tegelijkertijd milieuvriendelijk te maken. In dit licht begrijpen wij innovaties en technologische excellentie als centrale sleutels om duurzame oplossingen te ontwikkelen en ecologisch te handelen en succesvol te ondernemen. Op lange termijn is de consequent te volgen decarbonisatie van de transportsector de sleutel tot positieve veranderingen.”

Foto: © Hafen Hamburg Marketing / Bijschrift: Samenwerking is de sleutel tot milieuvriendelijkere transporten. Sebastian Jürgens (rechts), woordvoerder van de directie van de LHG, modereerde samen met Marina Basso Michael, verantwoordelijk bij HHM voor de marktentwikkeling in de Oostzee-regio en Europa, de professionele uitwisseling tussen experts.